လက္ခဏရုပ်လေးပါးတို့သည် ကံ စိတ် ဥတု အာဟာရ အကြောင်းလေးပါးကြောင့် မဖြစ်၊ ဖြစ်ခြင်း ရင့်ခြင်း ပျက်ခြင်းတို့သည် ဖြစ်ပေါ်သော ရုပ်တို့၏ သဘောတံထွာ ဓမ္မတာပင် ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် နကုတောစိသမုဋ္ဌာန်ရုပ် မည်၏။
"ကံ, စိတ်, ဥတု, အာဟာရ" ဟူသော အကြောင်းတရားတို့က ဖြစ်စေ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ရုပ်များ။
၁။ ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏ၊ ၂။ ဗျာပါဒနီဝရဏ၊ ၃။ ထိနမိဒ္ဓနီဝရဏ၊ ၄။ ဥဒ္ဓစ္စကုက္ကုစ္စနီဝရဏ၊ ၅။ ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏ၊ ၆။ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏ။ (၎င်းတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ဆိုင်ရာ ခေါင်းစဉ်၌...
နိဗ္ဗာန်သည် ပရမတ်အားဖြင့် တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိသော်လည်း နိဗ္ဗာန်၏ ဂုဏ်ဟူသော အခြင်းအရာအားဖြင့် သုံးမျိုးခွဲခြားကြသည်။ ၁။ သုညတနိဗ္ဗာန်၊ ၂။ အနိမိတ္တနိဗ္ဗာန်၊ ၃။ အပ္ပဏိဟိတနိဗ္ဗာန်။ (၎င်းတို့၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ဆိုင်ရာ ခေါင်းစဉ်၌...
ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ရှုမှတ်နေသော ပုဂ္ဂိုလ်၏ ပင်ကိုယ်သဘော (လက္ခဏာ)အားဖြင့်ဖြစ်စေ၊ စွမ်းအင်သတ္တိကိစ္စ (ရသ)အားဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ရှုမှတ်သူ၏ အသိဉာဏ်ထဲမှာ ပေါ်လွင်ထင်ရှားလာပုံ အမူအရာ (ပစ္စုပဋ္ဌာန်)အားဖြင့်ဖြစ်စေ နာမ်-ရုပ်တို့ကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်မှုကို "နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်"ဟု...
အပြစ်ဟု ထင်မြင်အပ်ပြီးသော ခန္ဓာငါးပါး သင်္ခါရတရား(ရုပ်နာမ်)တို့၌ ငြီးငွေ့သော ဉာဏ်။
ဝိပါက်ဝိညာဉ်၌ ယှဉ်သော စေတသိက်နှင့် ကမ္မဇရုပ်။